SEUVALADA E LA SOA ABADIA

Lo nom de Seuvalada (en francés SAUVELADE), qu’ei compausat deu mot SEUVA (deu latin silvam = seuva, bòsc) et de LADA (deu latin latam = grana, larja).

La naishença deu vilatge que’s confon dab la de l’abadia.

En 1127, lo Vescomte de Béarn, Vicomte Gaston IV, lo Crotzat, que’s tornava de guèrra contra los Sarrasins on avè aidant a la presa de Sarragòssa dab lo son oncle, Afonse lo Batalhaire, Rei d’Aragon. Per un acte deu 6 d’abriu, que balhè un lòc aperat Haget (=bòsc de hacs) a monges benedictins qui vivèn dens cabanas de husta e de brancas.

La Gleisa

Ne sabem pas la data de la soa edificacion.  Tot que dèisha créder que n’estó pas bastida autanlèu 1127, mes que lo monument qui vedem estó precedit d’ua caperòta mei modèsta. Totun qu’èm solides qu’existiva en 1267, data limite. Après 60 annadas d’ua périòda probatòria e de negociacions, los monges de Sauvalada qu’obtiengón d’estar estacats à l’Ordi de Cîteaux. La ceremonia d’affiliation que’s debanè lo 11 de gener de 1286.

La glèisa de Seuvalade qu’a la nuditat d’estille que caracteria los edificis cistercians.

Mes çò qui a de mei originau qu’ei lo son plan en « crotz grèca » (egalitat deus braç de la nau e deu transèpt)

e sustot la sou copòla

Lo tèit de lòsas deu campanèr qu’ei recent e data de la debuta deu sègle 19.

L’edifici primitiu qu’avè simplement un tèit d’arètges.

Que’s pòt tanbem arremarcar, au ras de la pòrta ubèrta suu transèpt, lo pè deu benitèr en marme de Campan, qui vien, segur, d’ua colona d’ua maison aquitaino-romaina.

Lo 10 d’aost de 1569, l’armada protestanta bearnesa de Montgoméry, en perseguint l’armada catolica de Catalina de Medicís, hiquè lo huec a l’abadia.

Totum se los protestants desapitèn l’abadia, que guardèn e entertienèn la glèisa que serví de temple au culte reformat pendant 40 ans dinc de cap a 1611.

Çò qui vòu díser que lo « castèth » tocant a la  glèisa n’a pas arren mei a véder dab l’abadia purmèra qu’ei un monument qui estó arrebastit, probablament a la debuta deu sègle 18.